Review & Article > ชวนฟังเพลงคลาสสิค ตอน 4


ใบตอนที่ 4 นี้ ผมขอเสริมเกี่ยวกับคำศัพท์ที่บอกถึงประเภทของเพลงและศัพท์อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องในเบื้องต้นดังนี้ครับ
Ballade = บทเพลงที่มีท่วงทำนองไพเราะ อ่อนหวาน โดยมากใช้ Piano บรรเลง

Cantata = บทเพลงที่ประกอบด้วย เสียงร้อง (Vocal), ลูกคู่ (Chorus), การบรรเลงเดี่ยว (Solo) และการเปลี่ยนบทพูดเป็นการร้อง (Recitative)

Chamber Music = บทเพลงที่แต่งขึ้นสำหรับบรรเลงในห้องเล็กๆ มากกว่าโรงมหรสพ ซึ่งประกอบด้วยเครื่องดนตรีไม่กี่ชิ้น และมีชื่อเรียกสำหรับสำหรับวงที่บรรเลงเพลงต่างกันตามจำนวนและประเภทเครื่องดนตรีที่ใช้ เช่น String Quartet, Pianoforte Quartet, String Quintet เป็นต้น

Chant = บทเพลงสวดที่ใช้ในโบสถ์ หรือบทเพลงสั้นๆ ที่มีโทนเสียงเดี่ยว (Monophonic) หรือทั้งเพลงมีเสียงโน้ตเพียง 1 ตัว ในการบรรเลง (ใช้โน้ตตัวนั้น เล่นซ้ำไปซ้ำมา)

Choir = บทเพลงร้องประสานเสียงในโบสถ์ หรือ เพลงที่บรรเลงโดยกลุ่มเครื่องดนตรีประเภทเดียวกัน เช่น String Choir คือ กลุ่มเครื่องสายที่ประกอบด้วย Viola, Violin, Cello, Double Bass

Concerto = บทเพลงที่แต่งขึ้นสำหรับเครื่องดนตรีหนึ่งหรือสองชิ้นเพื่อบรรเลงร่วมกับวง Orchestra (บางที่ใช้คำว่า เล่นประชันกัน) หากเครื่องดนตรีที่นำมาเล่นใช้ชิ้นเดียวมักใช้ชื่อเครื่องดนตรีนำหน้าคำว่า Concerto เช่น Piano Concerto, Violin Concerto เพลง Concerto โดยมากจะมี 3 ท่อน (Movement)

Operetta (Light Opera) = จุลอุปรากร หรือ อุปรากรขนาดเล็ก หรือ การแสดงอุปรากรที่เป็นแนวตลก สนุกสนาน

Opera = บทละครร้อง ซึ่งมีการบรรเลงดนตรีประกอบการแสดง ซึ่งผู้แสดงจะร้อง โดยมีแนวเสียง 2 ประเภทคือเสียง Tenor หรือเสียงทุ้มต่ำ โดยมากนักแสดงชายจะรับบทในส่วนนี้ และอีกประเภทคือ Soprano หรือเสียงแหลม ซึ่งจะเป็นเสียงของนักแสดงหญิง (บางคนเสียงแหลงจนบาดหูก็มี)

Opus (ย่อด้วย Op.) = หมายเลขลำดับที่ของผลงานเพลงของนักแต่งเพลง (บทเพลงนี้แต่งเป็นบทที่เท่าใดในชีวิต) นอกจากนี้ ยังมีคำว่า BWV, K., Hob., และ RV ก็มีความหมายเช่นเดียวกับคำว่า Opus แต่คำเหล่านี้จะใช้เฉพาะกับผลงานของนักแต่งเพลงแต่ละท่าน เช่น BWV ใช้กับงานเพลงของ Bach, K ใช้กับงานเพลงของ Mozart, Hob ใช้กับงานเพลงของ Haydn และ RV ใช้กับงานเพลงของ Vivaldi

Oratorio = บทเพลงร้องเกี่ยวกับเรื่องราวอันศักดิ์สิทธิ์ของศาสนา โดยเป็นการร้องเพียงอย่างเดียว (ไม่มีการแสดงท่าทางและท่วงทำนองประกอบ)

Orchestra = การบรรเลงดนตรีในวงใหญ่ ที่มีเครื่องดนตรีหลายชิ้น และหลายประเภท โดยประเภทเครื่องดนตรีประกอบด้วย เครื่องสาย (String) เครื่องเป่าไม้ (Woodwind) เครื่องเป่าทองเหลือง (Brass wind) เครื่องเคาะจังหวะ (Percussion เช่น กลอง ฉาบ Triangle) และมี Conductor ควบคุมวง

Requiem = บทเพลงที่ใช้บรรเลงในพิธีศพในคริสตศาสนานิกาย Roman Catholic

Sonata = เพลงที่เล่นโดยใช้เครื่องดนตรี 1 - 4 ชนิด ซึ่งประกอบด้วย 3 - 4 การเคลื่นไหวของท่วงทำนอง (Movement), จังหวะ/ความเร็ว (Tempo), และอารมณ์ (Mood) ที่แตกต่างกันและเป็นเอกเทศ (Independent) ของการเล่นเพลง เช่น Piano Sonata คือเพลงเดี่ยว Piano (Piano Solo), Violin Sonata คือเพลงที่ Violin เล่นร่วมกับเครื่องดนตรีที่มีแป้นกด (เช่น Piano, Organ)

Suite = ชุดของบทเพลงเต้นรำที่เขียนในบันใดเสียงเดียวกัน และนำมาบรรเลงต่อกัน ในช่วงแรกแต่เพื่อใช้ในงานเต้นรำเพียงอย่างเดียว แต่ในช่วงหลังแต่งเพื่อการอย่างอื่น จึงทำให้จังหวะเปลี่ยนแปลงไป

Symphony = บทเพลงที่แต่งเพื่อให้บรรเลงโดยวง Orchestra โดยมากจะมี 4 ท่อน (Movement) ซึ่ง 2 คำนี้มักจะอยู่ด้วยกัน Symphony Orchestra

Waltz = เพลงเต้นรำแบบบอลรูม (ห้องใหญ่ๆ) ซึ่งพัฒนามาจากเพลงเต้นรำของเยอรมนีและออสเตรีย ซึ่งเป็นที่นิยมมากในศตวรรษที่ 19

เสริมจาก Chamber Music
String Quartet = วงเครื่องสายที่ประกอบด้วยเครื่องสาย 4 ชิ้น ได้แก่ Violin 2 ตัว Viola 1 ตัว และ Cello 1 ตัว

Pianoforte Quartet = วงดนตรที่ประกอบด้วย Piano 1 หลัง, Violin 1 ตัว, Viola 1 ตัว และ Cello 1 ตัว

String Quintet = วงดนตรีที่ประกอบด้วยเครื่องสาย 5 ชิ้น โดยมีประเภทเครื่องดนตรีเช่นเดียวกับ String Quartet แต่ จำนวนชิ้นมีการเปลี่ยนแปลง (โดยมากจะใช้ Violin 2 ตัวในการบรรเลง)

นอกจากนี้ยังมีวงแบบอื่นๆ ด้วยเช่น วงที่มีการเล่นโดยใช้ เครื่องเป่าประกอบกับเครื่องสาย หรือประกอบกับ Piano


ในส่วนนี้จะเป็นศัพท์เกี่ยวกับจังหวะของเพลง (Expression and tempo instruction) ซึ่งมักจะเขียนไว้กับบทเพลงที่เป็นเพลงคลาสสิค

Accelerando - เพิ่มความเร็วของเพลงขึ้น (With increasing speed)
Adagio - ช้า (Slowly)
Agigato - รูปแบบการบรรเลงแบบปั่นป่วน (In an agatated manner)
Allergretto - จังหวะเร็วปานกลาง หรือกระฉับกระเฉง (Fairly quickly or briskly)
Allergro - เร็ว, จังหวะสนุกสนาน (Quickly, in a brisk, lively manner)
Amoroso - จังหวะรักโรแมนติค (Lovingly)
Andante - จังหวะช้าปานกลาง (At a moderately slow tempo)
Andantino - จังหวะช้าปานกลางแต่เร็วกว่า Andante เล็กน้อย (Slightly faster than andante)
Animato - รูปแบบร่าเริงสดใส (In a lively manner)
Appassionato - รูปแบบเผ็ดร้อน รุนแรง (Impassioned)
Assai - มาก ((in combination) very)
Calando - ค่อยๆลดโทนเสียงและความเร็ว (With gradually decreasing tone and speed)
Canatbile - ในรูปแบบเสียงร้อง (In a singing style)
Con - ด้วย ((in combination) with)
Con affeto - ด้วยอารมณ์เบาๆ (With tender emotion)
Con amore - รักโรแมนติค (Lovingly)
Con anima - ด้วยอารมณ์ที่องอาจ สง่างาม (With spirit)
Con brico - เปี่ยมด้วยพลัง (Vigorously)
Con fuoco - ด้วยความรู้สึกแรงกล้า (With fire) -- อาจจะแปลว่าด้วยอารมณ์เร่าร้อนก็ได้นะครับ ^ ^
Con moto - เร็ว (Quickly)
Cresendo - ค่อยๆ เพิ่มความดัง (Gradual increase in loudness)
Diminuendo - ค่อยๆ ลดความดัง (Gradual decrease in loudness)
Dolce - เบาๆ และหวานๆ (Gently and Sweetly)
Doloroso - ในรูปแบบเศร้าโศก
Energico - เปี่ยมด้วยพลัง (Energetically)
Espressivo - ลึกซึ่ง, เปี่ยมด้วยความหมาย (Expressively)
Forte - ดัง (Loud or Loudly)
Fortissimo - ดังมาก (Very loud)
Furioso - รูปแบบจังหวะยุ่งเหยิง (In a frantically rushing manner)
Giocoso - สนุกสนาน (Merry)
Grave - ช้าและน่าขนลุก (Solemn and slow) --> บรรยากาศเหมือนในป่าช้า
Grazioso - นิ่มนวล (Graceful)
Lacrimoso - จังหวะเศร้าและอาลัย (Sad and mournful)
Largo - ช้าและบรรเลงแบบหยาบๆ (Slowly and broadly)
Larghetto - ช้าและบรรเลงแบบหยาบๆ แต่น้อยกว่า Largo (Slowly and broadly but less so than largo)
Legato - บรรเลงจังหวะเรียบๆ และต่อเนื่อง (Smoothly and connectedly)
Leggiero - จังหวะเบาๆ (Light)
Lento - ช้า (Slowly)
Maestoso - จังหวะที่เปี่ยมด้วยอำนาจและความองอาจ (Majestically)
Marziale - จังหวะฮึกเหิม (Martial)
Mezzo - กลางๆ ((In combination)Moderately)
Moderato - จังหวะกลางๆ (At a moderate tempo)
Molto - มาก ((In combination) very)
Non troppo หรือ Non tanto - ไม่มาก ((In combination) not too much)
Pianissimo - เงียบมาก (Very quietly)
Piano - จังหวะนุ่มๆ (Softly)
Piu - มากกว่า ((In combination) more)
Pizzicato - การบรรเลงเครื่องสายโดยใช้นิ้วดีดแทนการใช้คันชักในการสี ((In music for stringed instrument) be plucked with the finger)
Poco หรือ Un poco - เล็กๆ น้อยๆ ((In combination) little)
Pomposo - รูปแบบหรูหราเอิกเกริก (In a pompous manner)
Presto - จังหวะเร็วมาก (Very fast)
Prestissimo - จังหวะเร็วกว่า Presto (Faster than presto)
Quasi - เกือบๆ ((In combination) almost, as if)
Rallentando - เปลี่ยนจังหวะให้ช้าลง (Becoming slower)
Rubato - จังหวะยืดหยุ่น (With a flexible tempo)
Scherzando - รูปบแบบรื่นเริง (In jocular style)
Sciolto - ง่ายและอิสระ (Free and easy)
Semplice - ง่ายและไม่บังคับ (Simple and unforced)
Sforzando - บรรเลงช่วงแรกอย่างแรง (With strong initial attack)
Smorazando - (Dying away)
Sospirando - จังหวะโหยหวน ('Sighing', plaintive)
Sostenuto - รูปแบบเรียบๆ (In a smooth and sustained manner)
Sott voce - เงียบมากๆๆ (Extremely quiet)
Staccato - ในหมายเหตุ สั้นๆ และแยกจากกัน ((Of notes) short, clipped and separate)
Stracinando - ยืดขยาย be long (Stretched out)
Strepitoso - ดัง, อึกทึก (Noisy)
Stringendo - เพิ่มความเร็วมากขึ้น (With increasing speed)
Tanto - มากเกินไป ((In combination) too much)
Tardo - ช้า (Slow)
Troppo - มากเกินไป ((In combination) too much)
Vivace - รูปแบบเร็วกระฉับกระเฉง (In a brisk lively manner)
Volante - เร็วและเบา ('flying', fast and light)

โดยความหมายของศัพท์เหล่านี้อาจจะช่วยให้เข้าใจรูปแบบการบรรเลงของเพลงคลาสสิคบางบทเพลงได้ดียิ่งขึ้น
ตัวอย่างเช่น...
บทเพลงของ Tchaikovsky Symphony No.6 in B Minor Op.74 "Pathetique" (ซิมโฟนีหมายเลข 6 ในบันไดเสียง B Minor ผลงานลำดับที่ 74 "Pathetique")
เพลงที่ 1 Adagio. Allegro non troppo >>> หมายถึง เพลงบรรเลงช้า ในช่วงแรก และบรรเลงเร็วแต่ไม่มากในช่วงหลัง

ขอขอบคุณทุกๆ ท่านที่ติดตามอ่านจนจบครับ (เขียนยาวมากเลย) หากผิดพลาดประการใด ก็ ขออภัยมา ณ ที่นี้ครับ
โดย: นราวุธ ทองมะโรงสี
SHARE:

Related Review & Article